Historia Zespołu

Akademicki Zespół Tańca Politechniki Śląskiej „Dąbrowiacy” został założony z inicjatywy młodzieży studenckiej w listopadzie 1973 roku. Pierwsze swoje kroki na scenie Zespół stawiał 18 maja 1974 roku otwierając studenckie Juwenalia. 

„Wiadomości Zagłębia” z 7 czerwca 1974 roku pisały: „Na tegorocznych dąbrowskich Juwenaliach, organizowanych przez filię Politechniki Śląskiej, zadebiutował Studencki Zespół Pieśni i Tańca działający przy Filii. 50 - osobowa grupa chóru i baletu złożona ze studentów [...] wypadła dobrze i zyskała wiele życzliwych opinii ...” Po pierwszym udanym koncercie przyszły następne. 

„Dziennik Zachodni” z 27 kwietnia 1975 roku tak pisał o Zespole: „... Zakończeniem bardzo bogatego programu obchodów Dni Kultury Radzieckiej w Dąbrowie Górniczej był finałowy koncert I Ogólnopolskiego Konkursu Tańców Narodów Radzieckich. [...] Wśród laureatów znalazł się młody, bo rok liczący, Zespół Pieśni i Tańca działający przy Filii Politechniki Śląskiej, który zajął II miejsce. [...] Był to ich premierowy wielki występ przed licznym audytorium. Gorąco przyjmowani, oklaskiwani przez dąbrowską publiczność, tańczyli naprawdę pięknie.”  

Z czasem program Zespołu stawał się coraz bardziej atrakcyjny. Przybywało kostiumów, melodii, przyśpiewek i tańców. Równo 7 lat „Dąbrowiacy” pracowali, by w listopadzie 1980 roku mogli po raz pierwszy zaprezentować swój program artystyczny poza granicami kraju. Był to wyjazd do Nowosybirska i Moskwy.

W 1981 roku Zespół został zaangażowany przez reżyserów „Tragedii Romantycznej” wystawianej w hali „Spodka” 10-krotnie. Jednorazowo spektakl ten oglądało 10.000 widzów. Podziwiali grę aktorską, taniec, śpiew Zespołu „Dąbrowiacy”, który u boku znanych gwiazd naszego ekranu, takich jak: Kalina Jędrusik, Daniel Olbrychski, Krzysztof Chamiec, Stanisław Niwiński, Bogusz Bilewski i wielu innych, odtwarzał swe role w „Dziadach” Adama Mickiewicza i „Kordianie” Juliusza Słowackiego.

Rok 1982 przyniósł następne tourne Zespołu, tym razem po wielu miastach włoskich. Od Rzymu po Neapol grupa prezentowała swój dorobek artystyczny. Dalsza praca Zespołu została doceniona przez Ministerstwo Kultury i Sztuki, i w 1983 roku „Dąbrowiacy” zostali wytypowani do wzięcia udziału w Światowym Festiwalu Pokoju na Cyprze. Prezydent Cypru Spiros Kiprianu dziękując osobiście Zespołowi za wspaniałe koncerty, zakończył wypowiedź słowami: „... Zito y Kipros, zito y Polonia”, prasa cypryjska codziennie drukowała na pierwszych stronach recenzje z koncertów „Dąbrowiaków”. I tak naprawdę zaczęła się ciężka praca Zespołu.

Koncerty w kraju, wyjazdy i występy zagraniczne. Trudno zliczyć zasypujące Zespół nagrody, puchary, dyplomy. Najcenniejsza z tego okresu to nagroda Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 1983 roku. Następne dni to praca, koncerty, wyjazdy. W 1984 roku Zespół dociera do Algierii, aby swoimi koncertami uświetnić obchody 20-lecia niepodległości tego kraju. Miesiąc później wyjazd do Czechosłowacji i 6-tygodniowe tourne: Szwajcaria, Francja, Hiszpania, Francja. I tak jak poprzednio - konferencje prasowe, radiowe i telewizyjne. 

Prasa hiszpańska o koncertach Zespołu pisała: „...To był prawdziwy kunszt artystyczny. Młodość, piękno, temperament, perfekcja, kolorowe stroje powodują, że „Dąbrowiaków” ogląda się na jednym oddechu ...”. Po ciężkiej trasie koncertowej, w parę dni po powrocie do kraju, następny Festiwal. Tym razem w kraju IV Międzynarodowy Festiwal Studenckich Zespołów Folklorystycznych w Katowicach i Sosnowcu. I kolejne wyróżnienia, nagrody, dyplomy.

Lata 1985 i 1986 obfitowały w występy na deskach scen zagranicznych: Czechosłowacji, Turcji, Grecji, Austrii, Szwajcarii, Włoszech i Hiszpanii. Po dwukrotnym wyjeździe do Czechosłowacji, w 1987 roku Zespół wziął udział w Światowym Festiwalu Folklorystycznym (CIOFF) w Belgii i Luksemburgu. Ta karta artystyczna dostarczyła grupie dalszych sukcesów. Prezydent Festiwalu w Schoten w swoim liście do Ministra Kultury i Sztuki napisał: „Pragnę wyrazić wdzięczność dla grupy, którą Pan nam przysłał do uczestniczenia w naszym 29 Festiwalu. Rzeczywiście Zespół Folklorystyczny „Dąbrowiacy” z Politechniki Śląskiej w Katowicach aktywnie przyczynił się do wielkiego sukcesu tego Festiwalu przez wysoki poziom tańców, śpiewu i muzyki. [...] Stał się on prawdziwym ambasadorem przyjaźni w sensie CIOFF. „Dąbrowiacy” są zespołem młodych entuzjastów, którzy zrobili tyle dobrego w Schoten, że zasłużyli na to, aby powrócić tu w jednym z następnych lat ...”. 

Rok 1988, nie licząc stałych corocznych wyjazdów do Czechosłowacji, które miały miejsce w miesiącu kwietniu i czerwcu, przyniósł 15-dniowe tourne do Francji, zorganizowane przez Towarzystwo France-Pologne. Ponadto „Dąbrowiacy” uczestniczyli w VIII Międzynarodowym Festiwalu Ludowym „Baltika 88” odbywającym się w Rydze, w dawnym Związku Radzieckim. O poziomie artystycznym Zespołu na tym Festiwalu pisał Minister Kultury Łotewskiej SSR w liście do J.M. Rektora Politechniki Śląskiej, w którym między innymi czytamy: „... Serdecznie i gorąco dziękujemy Zespołowi „Dąbrowiacy” z Politechniki Śląskiej za wspaniały program artystyczny, profesjonalne wykonanie oraz przepiękne stroje ludowe Waszego kraju. Wszyscy jesteśmy szczęśliwi, że mogliśmy gościć u siebie tak wspaniały Zespół...” 

1989 rok przyniósł Zespołowi następne ciekawe i miłe chwile. W lutym, w 15-tą rocznicę założenia, Zespół został uhonorowany licznymi dyplomami i wyróżnieniami, do których między innymi należą: Dyplom Honorowy Ministra Kultury i Sztuki za upowszechnianie kultury, dyplom Ministra Edukacji Narodowej, Dyplom Uznania Wojewody Katowickiego. 

18 maja tegoż roku Zespół rozpoczął kolejne artystyczne podboje. Tym razem uczestniczył w Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym Silver Dollar City w Branson w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej, gdzie podczas miesięcznego pobytu zaprezentował się w 73 koncertach. W parę dni po powrocie z USA grupa wyjechała na występy do RFN. Prasa w Lehrte (RFN) z pobytu Zespołu pisała: „Tego w naszym mieście jeszcze nie było, to prawdziwy kunszt artystyczny w wykonaniu Zespołu „Dąbrowiacy” z Katowic (Polska) ...” Zwieńczeniem sezonu był wyjazd w sierpniu do Portugalii, aby wziąć udział w Światowym Festiwalu Folklorystycznym - Vila Nova de Gaia. 

W 1990 roku Zespół ponownie gościł w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej prezentując swój program na Festiwalu w Silver Dollar City w Branson oraz Polonii w St. Louis. Dzień po powrocie do kraju Zespół wyjechał na koncerty do Saarbrucken (Niemcy), a w lipcu brał udział w 7-dniowym tourne po Francji, uczestnicząc równocześnie w 33 Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Confoles, przywożąc znowu wspaniałe recenzje prezentowanego programu artystycznego. 

Rok 1991 rozpoczął 24 wyjazd zagraniczny na XV Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny w Puerto-Rico, a następnie uczestnictwo w Światowym Festiwalu Folklorystycznym w Paryżu. Natomiast rok 1992 przyniósł Zespołowi następne wyjazdy do Izmiru (Turcja), Bliesransbach (Niemcy) oraz udział w VII Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Jerozolimie.           Tym samym pobyt w Izraelu był równocześnie 28 wyjazdem na zagraniczne festiwale. 

Kolejny rok-1993- zaowocował udanymi występami podczas XXVIII Międzynarodowego Festiwalu Folklorystycznego w Warffrum (Holandia). Okres ten upłynął również pod znakiem kolejnego jubileuszu. Odbył się wielki koncert jubileuszowy 20-lecia istnienia Zespołu. „Dąbrowiacy” zostali uhonorowani licznymi dyplomami, wyróżnieniami i nagrodami. W maju 1994 roku „Dąbrowiacy” po raz trzeci pojechali do USA i wzięli udział w Old Folk Festival w Silver Dollar City w Branson. W tym samym roku Zespół koncertował także w Bułgarii z dużym powodzeniem. 

Jesienią 1994 roku została utworzona grupa dziecięca przy trzonie akademickim jako baza przyszłej kadry tancerzy.     Następne lata obfitowały zarówno w koncerty krajowe, jak i zagraniczne. W 1995 roku Zespół odbył tourne po Czechach, Hiszpanii i Francji. W roku 1996 „Dąbrowiacy” gościli na scenach Niemiec i Szwajcarii. Latem 1997 roku Zespół koncertował na Festiwalu Folklorystycznym w Grecji, a jesienią wyjechał do Niemiec. W styczniu 1998 roku Zespół ponownie wyjechał na występy do Niemiec. Po powrocie do kraju nastąpił okres ciężkich prób i przygotowań w związku z kolejnym rokiem jubileuszowym. Z okazji obchodów 25-lecia istnienia Zespołu, „Dąbrowiacy” zaprezentowali się w specjalnie przygotowanym koncercie jubileuszowym, będącym przeglądem całego repertuaru. W nagrodę osiągnięć artystycznych Zespół uczestniczył w Międzynarodowym Festiwalu Folkloru w Kanadzie. 

Kolejny rok przyniósł wyjazd do Ameryki Południowej. „Dąbrowiacy”, wraz z innymi zespołami, uświetnili jubileuszowy XXV Zjazd Delegatów CIOFF w Recifé (Brazylia). Nasza Grupa, obok Greków, reprezentowała Europę. W maju 2000 roku Zespół wyjechał na tourne do Chińskiej Republiki Ludowej. W Pekinie „Dąbrowiacy” wystąpili dla członków Ambasady Polskiej i Polonii, uczestniczyli również w Festiwalu Milenijnym ‘Meeting in Beijing 2000’. Następnie Zespół udał się z występami do prowincji Jinan. Tu Chińczycy po raz pierwszy mogli poznać polski folklor i zachwycali się ekspresją wykonania, pięknem muzyki oraz kostiumami.

W roku 2001 obok licznych koncertów krajowych tancerze prezentowali bogaty repertuar na Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Szazhalombatta (Węgry). Publiczność z entuzjazmem przyjmowała występy polskiej grupy.

Rok 2002 upłynął pod znakiem Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej Korea - Japonia. Tej ogólnoświatowej pasji uległ również Zespół „Dąbrowiacy”. Na zaproszenie koreańskiej sekcji CIOFF na przełomie maja i czerwca nastąpił wyjazd do Korei Południowej. Polacy występowali na VIII Azjatyckim Oceanicznym Festiwalu Folklorystycznym w Seulu oraz na Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Seong Nam zdobywając uznanie organizatorów i zgromadzonej widowni. Zespół włączył się również w cykl imprez towarzyszących mistrzostwom m.in. Eve Festival w Seulu.

Kolejny sezon artystyczny zaowocował wieloma wydarzeniami kulturalnymi w kraju i zagranicą. Na zaproszenie czeskiej sekcji CIOFF „Dąbrowiacy” kolejny raz uczestniczyli w Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Straźnicach, którego 58 edycja przypadła na koniec czerwca 2003. To coroczne święto radości, uśmiechu i przyjaźni zgromadziło rzesze miłośników tradycji ludowych w muzyce, tańcu i śpiewie. Nie dalej jak tydzień później Zespół gościł w innej czeskiej miejscowości - Roźnov na kolejnym festiwalu. Ukoronowaniem lata okazał się wyjazd na coroczny festiwal folklorystyczny ‘Festival dei Cuori’ w Północnych Włoszech. Obok wymiany doświadczeń i poznawania kultury innych narodów - nawiązywanie osobistych kontaktów i zawieranie przyjaźni stanowiło ważną część naszych działań. Polski folklor porwał widownię swoją różnorodnością, żywiołowością i kolorytem. „Dąbrowiacy” co roku zdobywają uznanie ekspresją wykonania, pięknem muzyki oraz kostiumami - tak stało się i tym razem.

A oto Rok Jubileuszowy - 2004. Zespół od 30 lat występujący na scenach krajowych i zagranicznych bardzo intensywnie przygotowywał się do galowego występu. 22 maja 2004 roku w Domu Muzyki i Tańca w Zabrzu odbył się przeszło 2-godzinny spektakl prezentujący dorobek artystyczny Zespołu. Oklaskom i gratulacjom nie było końca. Natomiast latem tegoż roku „Dąbrowiacy” pojechali z występami do Holandii. Tam podczas „Saland Festival” grupa polska występowała po kilka razy dziennie każdorazowo spotykając się z żywym i entuzjastycznym przyjęciem. Jako najlepsza grupa festiwalowa Zespół zamknął festiwal koncertem finałowym.

Politechnika Śląska w 2005 roku obchodziła 60 – lecie powstania. Zespół „Dąbrowiacy” uczestniczył w obchodach jubileuszowych uświetniając tańcem i śpiewem konferencje oraz spotkania na macierzystej Uczelni. A latem, na przełomie czerwca i lipca Zespół występował podczas Międzynarodowego Festiwalu Folklorystycznego w Słowenii.

Następnie z początkiem sierpnia członkowie Zespołu uczestniczyli w jednej z najstarszych imprez folklorystycznych w Polsce, a nawet w Europie – Tygodniu Kultury Beskidzkiej. „Dąbrowiacy” w ramach TKB prezentowali swój dorobek również na XVI Międzynarodowych Spotkaniach Folklorystycznych zdobywając nagrodę za: „wysoki poziom wykonawczy programu i dbałość o zachowanie tradycyjnych cech regionalnych”.

W roku 2006 nastąpiło duże zaangażowanie się w działalność charytatywną i w kwietniu zorganizowano koncert na rzecz hospicjum, w którym obok „Dąbrowiaków” wystąpił gościnnie Zespół „Warszawianka”. Lato natomiast upłynęło bardzo pracowicie na tournee w Chinach. Zespół uczestniczył w sierpniu w dwóch Międzynarodowych Festiwalach Folklorystycznych w Huhhot i Ordos w Mongolii Chińskiej.

Zespół 30 kwietnia 2007 zorganizował ponownie koncert charytatywny w Teatrze Śląskim im. St. Wyspiańskiego w Katowicach. Osoby niepełnosprawne zaproszone przez nas na ten koncert niezwykle ciepło i  z emocją odebrały żywiołowy, polski folklor. Szczególnie dla nich stworzyliśmy niezwykle barwny, rozśpiewany spektakl.  Na koncert zaproszono członków Rady Ekspertów Polskiej Sekcji CIOFF (Stowarzyszenie – Polska Sekcja Międzynarodowej Rady Stowarzyszeń Folklorystycznych, Festiwali i Sztuki Ludowej). Przedstawiciele Rady Ekspertów - tzw. Komisja Weryfikacyjna - przeprowadziła konsultacje oraz dokonała weryfikacji programu artystycznego. Zespół "Dąbrowiacy" uzyskał najwyższą możliwą ocenę zaprezentowanego spektaklu - w uznaniu osiągnięć artystycznych przyznano Zespołowi trzy gwiazdki (***) oraz możliwość udział w krajowych i  Międzynarodowych Festiwalach Folklorystycznych z ramienia Polskiej Sekcji CIOFF  przez okres 5 kolejnych lat.  

Latem grupa „Dąbrowiacy” wyruszyła na podbój Grecji a dokładniej mówiąc, słonecznej wyspy Rodos. W dniach 11-19 sierpień odbywał się tam: „International Cultural Festival Ialysia 2007”, w którym braliśmy udział. Publiczność zachwycała się szczególnie elegancją i dostojeństwem, prezentowanego w strojach z epoki Księstwa Warszawskiego, Poloneza i Mazura. Pozostałe tańce wykonane z niebywałym temperamentem i żywiołowością wzbudziły szczery aplauz na widowni. Zespół został uhonorowany podziękowaniami oraz pamiątkowymi medalami od organizatorów Festiwalu.

Rok 2008 – to kolejne imprezy akademickie i duży koncert charytatywny w maju. A latem niezwykle wyczerpujące koncerty festiwalowe w Saintes oraz tournee w wielu francuskich miejscowościach. Zarówno pełne spektakle sceniczne, jak i skromniejsze w formie prezentacje wzbudzały żywą reakcję publiczności i zachwyt kolorytem i różnorodnością polskiego folkloru.

Rok jubileuszowy 2009 upłynął niezwykle intensywnie pod hasłem wielu koncertów i występów. Główne obchody jubileuszowe odbyły się podczas galowego koncertu w dniu 29 maja w sali "Symfonia" Akademii Muzycznej, gdzie trzy grupy tancerzy zaprezentowały przegląd dorobku artystycznego Zespołu. „Dąbrowiacy” wystąpili również na Międzynarodowym Sympozjum Kodayowskim na Akademii Muzycznej w Katowicach oraz byli współorganizatorami koncertu charytatywnego w ramach I ogólnopolskiej akcji "Kapele serc".

Rok 2010 obfitował w wiele artystycznych wydarzeń. Były to zarówno imprezy charytatywne i lokalne, jak i uroczystości akademickie. Natomiast zwieńczeniem kolejnego sezonu artystycznego był wyjazd do Ameryki Północnej oraz udział w dwóch międzynarodowych festiwalach folklorystycznych  w Meksyku: Raices del Mundo en Mexico (w stolicy państwa: Mexico City) oraz XV Festival Zacatecas del Folklor International "Gustavo Vaquera Contreras", który był niezwykle prestiżowy.

Podczas licznych spotkań z władzami samorządowymi, artystami oraz przedstawicielami instytucji kulturalnych wielokrotnie podkreślano uznanie dla Politechniki Śląskiej za wkład Uczelni w popularyzację polskiej kultury ludowej poprzez działalność Zespołu. Grupa "Dąbrowiaków" była niezmiennie oklaskiwana i podziwiana za niezwykły kunszt taneczny i dbałość  o piękno kultury polskiej. W roku 2011 Zespół nawiązał stałą, całoroczną współpracę z Górnośląskim Parkiem Etnograficznym realizując tam liczne imprezy plenerowe. Wraz z innymi śląskimi zespołami rozwinięto w regionie akcję "Kapele Serc" w ramach kolejnej III edycji. W lipcu tancerze Zespołu uczestniczyli w realizacji plenerowej spektaklu Opery Śląskiej „Straszny Dwór” w Dolinie Sportowej Dolomity w Bytomiu z okazji przejęcia przez Polskę prezydencji w Unii Europejskiej. „Dąbrowiacy” u boku baletu Opery Bytomskiej wspólnie z Zespołem „Mały Śląsk” wzięli udział w inscenizacji kuligu oraz zatańczyli finałowego mazura podczas „Bytomskiej Nocy Świętojańskiej”.

W lecie Zespół uczestniczył w dwóch międzynarodowych festiwalach folklorystycznych. W słowackim Zvoleniu podczas „Academic Zvolen 2011”, na którym prezentują się studenckie zespoły folklorystyczne - w ramach konkursu - Zespół „Dąbrowiacy” zdobył wyróżnienie za piękną interpretację polskich tańców narodowych oraz nagrodę indywidualną dla solisty naszego Zespołu, a zarazem instruktora śpiewu, pana Tomasza Tomicy. Następnie Zespół „Dąbrowiacy” na zaproszenie CIOFF France uczestniczył w Międzynarodowym Festiwalu Tradycji i Folkloru w Sainte – Rose na wyspie Guadeloupe. Wszystkie nasze występy wzbudzały żywą reakcję publiczności oraz zachwyt kolorytem i różnorodnością polskiego folkloru. Zespół odebrał wiele gratulacji i podziękowań za wysoki poziom artystyczny i ekspresję wykonania oraz piękno kostiumów ludowych.

* * * * * * * * * * * * * * * * * * *

Akademicki Zespół Tańca „Dąbrowiacy” jest zrzeszony w Polskiej Sekcji CIOFF (Stowarzyszenie – Polska Sekcja Międzynarodowej Rady Stowarzyszeń Folklorystycznych, Festiwali i Sztuki Ludowej) oraz PASF (Polskie Akademickie Stowarzyszenie Folklorystyczne). Obecnie Zespołem kieruje pan Leszek Chołuj. Zespół tworzy wykwalifikowana kadra instruktorska oraz około 50 tancerzy. Zespół posiada również swoją kapelę ludową złożoną z 8 muzyków.

Akademicki Zespół Tańca „Dąbrowiacy” Politechniki Śląskiej z siedzibą w Katowicach szczególnie wiernie odtwarza zwyczaje ludowe na Śląsku, na których wyrósł i budował swoje podwaliny. W swoim repertuarze posiada czterogodzinny program artystyczny o tematyce regionalnej i narodowej, na który składają się tańce i przyśpiewki z wielu regionów naszego kraju:

Śląsk (Pszczyna), Śląsk (Rozbark), Zagłębie, Beskid Śląski, Nowy Sącz, Rzeszów, Kraków, Lublin, Opoczno, Łowicz, Kujawy

 

oraz tańce narodowe:  

Polonez, Mazur, Krakowiak, Kujawiak z Oberkiem.

 

Chroniąc i kultywując dziedzictwo narodowe Akademicki Zespół Tańca Politechniki Śląskiej „Dąbrowiacy” jest ambasadorem kultury polskiej zarówno w kraju jak również, a może przede wszystkim, za granicą.

Jakub Chołuj (moderator)